Doanh thu thực tế cao hơn doanh thu đã khai với cơ quan thuế là tình huống nhiều hộ kinh doanh lo ngại, đặc biệt khi bán hàng trực tiếp, bán online, livestream, qua sàn thương mại điện tử hoặc nhận thanh toán qua nhiều tài khoản.

Vậy nếu cơ quan thuế phát hiện doanh thu thực tế lớn hơn doanh thu đã khai thì có bị truy thu thuế không? Có bị phạt không? Có bị xem là trốn thuế không?

Câu trả lời là: có thể bị truy thu, nếu việc chênh lệch làm phát sinh số thuế phải nộp nhưng người nộp thuế đã khai thiếu. Tuy nhiên, mức độ xử lý còn phụ thuộc vào nguyên nhân, số tiền thuế thiếu và cách người kinh doanh khắc phục.

1️⃣ Doanh thu khai báo và doanh thu thực tế khác nhau là gì?

Ví dụ:

Một hộ kinh doanh bán đồ ăn có doanh thu thực tế trong năm là 1,5 tỷ đồng, nhưng khi kê khai chỉ thể hiện doanh thu 900 triệu đồng.

Như vậy, giữa:

Doanh thu thực tế: 1,5 tỷ đồng
Doanh thu đã khai: 900 triệu đồng
Chênh lệch: 600 triệu đồng

Cơ quan thuế có thể căn cứ vào hồ sơ khai thuế, hóa đơn điện tử, dữ liệu từ nền tảng, chứng từ, dòng tiền và các nguồn thông tin hợp pháp khác để xác định nghĩa vụ thuế.

Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của hồ sơ khai thuế.

2️⃣ Doanh thu thực tế cao hơn khai báo có bị truy thu thuế?

Có thể có.

Nếu doanh thu thực tế được xác định cao hơn doanh thu đã khai và phần chênh lệch làm phát sinh thêm nghĩa vụ thuế, người kinh doanh có thể phải:

✅ Khai bổ sung;

✅ Nộp phần thuế còn thiếu;

✅ Nộp tiền chậm nộp nếu thuộc trường hợp phải tính;

✅ Có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế tùy hành vi và điều kiện cụ thể.

Luật Quản lý thuế hiện hành quy định tiền chậm nộp được tính đối với số thuế chậm nộp; mức tính là 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp.

Đáng chú ý, quy định xử phạt hiện hành có mức 20% số tiền thuế thiếu đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp trong trường hợp thuộc quy định xử phạt tương ứng. Nếu hành vi bị xác định là trốn thuế, mức phạt có thể từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, tùy trường hợp.

Vì vậy, không nên hiểu đơn giản rằng “chỉ cần nộp phần thuế thiếu là xong”.

3️⃣ Không phải cứ doanh thu cao hơn là đương nhiên bị kết luận trốn thuế

Đây là điểm rất quan trọng.

Doanh thu thực tế khác doanh thu khai báo không đồng nghĩa trong mọi trường hợp với việc người kinh doanh đã trốn thuế.

Cơ quan có thẩm quyền còn phải xem xét:

Vì sao có sự chênh lệch?
Sai sót do nhầm lẫn hay cố ý?
Khoản doanh thu nào chưa được kê khai?
Có phát sinh số thuế phải nộp hay không?
Người kinh doanh có chủ động khai bổ sung, khắc phục không?
Có sử dụng chứng từ, hóa đơn không hợp pháp hay không?
Có hành vi cố ý che giấu doanh thu hay không?

Pháp luật hiện hành phân biệt giữa khai sai dẫn đến thiếu thuế và hành vi trốn thuế. Hành vi trốn thuế được quy định với những trường hợp cụ thể, trong đó có việc không ghi nhận các khoản thu liên quan đến việc xác định số thuế phải nộp.

Do đó, khi phát hiện sai lệch, người kinh doanh nên xử lý sớm thay vì chờ cơ quan thuế phát hiện.

4️⃣ Năm 2026: Mốc doanh thu 1 tỷ đồng cần đặc biệt lưu ý

Một thay đổi quan trọng trong năm 2026 là Nghị định 141/2026/NĐ-CP đã nâng ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh lên 1 tỷ đồng/năm theo quy định sửa đổi Nghị định 68/2026/NĐ-CP.

Đồng thời, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng thuộc diện phải sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định tương ứng, bao gồm hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Điều này đặc biệt đáng chú ý với:

Quán ăn, nhà hàng
Cửa hàng bán lẻ
Shop thời trang
Mỹ phẩm
Livestream bán hàng
Bán hàng qua Facebook, TikTok
Bán hàng qua sàn thương mại điện tử

Nếu doanh thu thực tế đưa hộ kinh doanh vượt qua ngưỡng áp dụng của pháp luật thuế, việc khai thấp doanh thu có thể dẫn đến xác định sai nghĩa vụ thuế và nghĩa vụ hóa đơn.

5️⃣ Bán hàng qua Shopee, TikTok, sàn thương mại điện tử thì sao?

Nhiều người cho rằng:

“Sàn đã khấu trừ và nộp thuế rồi thì doanh thu không cần khai nữa.”

Đây là cách hiểu có thể dẫn đến sai sót.

Theo hướng dẫn hiện hành, người kinh doanh vẫn phải tổng hợp doanh thu thực tế phát sinh trong năm để xác định nghĩa vụ thông báo doanh thu hoặc quyết toán thuế theo trường hợp áp dụng.

Số thuế mà nền tảng đã khấu trừ, khai thay hoặc nộp thay sẽ được xử lý theo quy định khi xác định nghĩa vụ thuế của người kinh doanh.

Vì vậy, cần phân biệt:

Doanh thu thực tế → nghĩa vụ khai báo → số thuế phải nộp → số thuế nền tảng đã khấu trừ/nộp thay.

Không nên lấy riêng số tiền thực nhận về tài khoản để mặc định đó là doanh thu phải khai.

6️⃣ Nếu phát hiện khai thiếu doanh thu thì nên làm gì?

Nếu hộ kinh doanh tự phát hiện số liệu đã khai không chính xác, hướng xử lý an toàn hơn là:

Bước 1: Rà soát doanh thu

Tổng hợp:

Tiền mặt;
Chuyển khoản;
Ví điện tử;
Doanh thu qua sàn;
Doanh thu livestream;
Hóa đơn đã xuất;
Đơn hàng;
Các khoản đã được nền tảng khấu trừ, nộp thay.

Bước 2: Đối chiếu với hồ sơ thuế

Xác định chính xác:

Doanh thu thực tế – doanh thu đã khai = phần chênh lệch.

Bước 3: Xác định số thuế phát sinh

Không phải cứ có chênh lệch doanh thu là có một con số thuế cố định. Cần xác định theo ngành nghề, phương pháp tính thuế, thời điểm phát sinh và quy định áp dụng.

Bước 4: Khai bổ sung nếu thuộc trường hợp phải khai bổ sung

Cơ quan thuế hiện cũng khuyến nghị người nộp thuế khi phát hiện sai sót cần chủ động kiểm tra, khai bổ sung và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ phát sinh.

Đặc biệt, quy định hiện hành có trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính về thuế đối với hành vi khai sai nếu người nộp thuế khai bổ sung và tự giác nộp đủ số thuế phải nộp trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra hoặc trước khi cơ quan có thẩm quyền phát hiện theo điều kiện luật định.

7️⃣ Một tình huống rất dễ gặp

Ví dụ:

Một cửa hàng trong năm có doanh thu thực tế 1,3 tỷ đồng, nhưng chủ hộ chỉ khai 800 triệu đồng.

Nếu cơ quan thuế xác định được doanh thu thực tế và phần doanh thu chưa khai làm phát sinh nghĩa vụ thuế, vấn đề không chỉ dừng ở việc “bổ sung 500 triệu đồng doanh thu”.

Cần xem xét:

Doanh thu thực tế → số thuế đúng phải nộp → số thuế đã nộp → số thuế còn thiếu → tiền chậm nộp → hành vi vi phạm và mức xử lý.

Nếu có dấu hiệu cố ý che giấu doanh thu, hồ sơ còn có thể được xem xét ở mức độ nghiêm trọng hơn theo quy định về trốn thuế.

⚠️ 8️⃣ Đừng đợi đến khi cơ quan thuế phát hiện mới xử lý

Sai doanh thu càng để lâu, việc đối chiếu càng phức tạp.

Đặc biệt hiện nay dữ liệu kinh doanh có thể đến từ nhiều nguồn như:

Hóa đơn điện tử;
Máy tính tiền;
Sàn thương mại điện tử;
Nền tảng số;
Tài khoản thanh toán;
Hồ sơ kê khai;
Các dữ liệu quản lý thuế khác.

Cơ quan thuế cũng có thể sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu quản lý thuế và các nguồn dữ liệu hợp pháp khác để hỗ trợ xác định nghĩa vụ thuế.

Vì vậy, “khai thấp một chút cho đỡ thuế” có thể tạo ra rủi ro lớn hơn nhiều so với khoản thuế ban đầu.

⚖️ CÔNG TY LUẬT VIỆT PHÚ – TƯ VẤN PHÁP LUẬT, ĐỒNG HÀNH CÙNG BẠN

Nếu doanh thu thực tế của hộ kinh doanh khác số đã khai, đặc biệt trong các trường hợp:

Doanh thu tăng đột biến
Bán hàng online, livestream
Có nhiều tài khoản nhận tiền
Doanh thu qua sàn thương mại điện tử
Có sử dụng hóa đơn điện tử
Doanh thu vượt mốc 1 tỷ đồng
Đã nhận thông báo/kiểm tra từ cơ quan thuế
Lo ngại bị truy thu, xử phạt thuế

Việc đầu tiên nên làm là rà soát lại doanh thu và hồ sơ thuế, xác định chính xác nghĩa vụ trước khi đưa ra phương án xử lý.

CÔNG TY LUẬT VIỆT PHÚ
Trụ sở chính: Số LK44, Ngõ 4, Đường Nguyễn Văn Lộc, P. Mộ Lao, Hà Nội
☎️ 024.6261.2299

Văn phòng TP. Hồ Chí Minh: Số 22 đường 546, P. Phước Long, TP Hồ Chí Minh
☎️ 077 832 0000 (Ls Mai)

‍⚖️ Đại diện – ThS Nguyễn Huế: 0936.129.229
Email: luatvietphu@gmail.com

CÔNG TY LUẬT VIỆT PHÚ – Tư vấn pháp luật, đồng hành cùng bạn.

Lưu ý: Nội dung mang tính thông tin pháp luật chung tại thời điểm tháng 9/2026. Nghĩa vụ thuế và mức xử lý cụ thể phụ thuộc ngành nghề, doanh thu, phương pháp tính thuế, hồ sơ và tình tiết thực tế của từng trường hợp.